วันศุกร์ที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2556

กรรมวาจาถอนสีมา





คำสวดถอนติจีวราวิปปวาส
..........สุณาตุ เม ภันเต สังโฆ โย โส สังเฆนะ ติจีวะเรนะ
อะวิปปะวาโส สัมมะโต, ยะทิ สังฆัสสะ ปัตตะกัลลัง, สังโฆ ตัง
ติจีวะเรนะ อะวิปปะวาสัง สะมูหะเนยยะ. เอสา ญัตติ.
..........สุณาตุ เม ภันเต สังโฆ. โย โส สังเฆนะ ติจีวะเรนะ
อะวิปปะวาโส สัมมะโต, สังโฆ ตัง ติจีวะเรนะ อะวิปปะวาสัง
สะมูหะปะติ. ยัสสายัสมะโต, ขะมะติ เอตัสสะ ติจีวะเรนะ
อะวิปปะวาสัสสะ สะมุคฆาโต, โส ตุณหัสสะ, ยัสสะ นักขะมะติ
โส ภาเสยยะ.
..........สะมูหะโต โส สงเฆนะ ติจีวะเรนะ อะวิปปะวาโส, ขะมะติ
สังฆัสสะ, ตัสมา ตุณหี, เอวะเมตัง ธาระยามิ.


คำสวดถอนสมานสังวาสสีมา
..........สุณาตุ เม ภันเต สังโฆ. ยา สา สังเฆนะ สีมา สัมมะตา
สะมานะสังวาสา เอกุโปสะถา, ยะทิ สังฆัสสะ ปัตตะกัลลัง, สังโฆ
ตัง สีมัง สะมูหะเนยยะ เอสา ญัตติ.
..........สุณาตุ เม ภันเต สังโฆ. ยา สา สังเฆนะ สีมา สัมมะตา
สะมานะสังวาสา เอกุโปสะถา, สังโฆ ตัง สีมัง สะมูหะนะติ,
ยัสสายัสมะโต ขะมะติ เอติสสา สีมายะ สะมานะสังวาสายะ
เอกุโปสะถา สะมุคฆาโต, โส ตุณหัสสะ ยัสสะ นักขะมะติ โส
ภาเสยยะ,
..........สะมูหะตา สา สีมา สังเฆนะ สะมานะสังวาสา เอกุโกสะถา.
ขะมะตี สังฆัสสะ, ตัสมา ตุณหี, เอวะเมตัง ธาระยามิ. 




วันพุธที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2556

sima : สีมา





สีมา แปลว่า เขต หรือ แดน
สีมานั้น มีอยู่ ๒ ประเภท คือ
     ๑.  พัทธสีมา คือ เขตที่สงฆ์กำหนดเอาเอง แปลว่า แดนที่ผูก
     ๒.  อพัทธสีมา คือ เขตที่เขากำหนดไว้ตามปกติของบ้านเมือง แปลว่า แดนไม่ได้ผูก

นิมิต หรือ วัตถุที่ใช้เป็นเครื่องหมายเขตแห่งสีมา มี ๘ ชนิด คือ
     ๑.  ภูเขา  หรือ ปพฺพโต
     ๒.  ศิลา  หรือ ปาสาโณ
     ๓.  ป่าไม้  หรือ วนํ
     ๔.  ต้นไม้  หรือ รุกฺโข
     ๕.  จอมปลวก หรือ วมฺมิโก
     ๖.  หนทาง  หรือ มคฺโค
     ๗.  แม่น้ำ  คูน้ำ หรือ นที
     ๘.  สระน้ำ หนองน้ำ หรือ อุทกํ

พัทธสีมา ๓ ชนิด(แต่ตามคัมภีร์มหาวรรคมี ๔ ชนิด) คือ
     ๑.  ขัณฑสีมา  คือ สีมาผูกเฉพาะโรงอุโบสถ
     ๒.  มหาสีมา  คือ  สีมาผูกรอบวัด
     ๓.  สีมาสองชั้น  คือ  สีมาที่มีขัณฑสีมาอยู่ภายในมหาสีมา
     ๔.  นทีปารสีมา  คือ สีมาที่สมมติคร่อมฝั่งน้ำ

อพัทธสีมา  ๓ ชนิด (หากนับสีมาสังกระเข้าด้วยมี  ๔ ชนิด) คือ

     ๑.  คามสีมา  แดนบ้านที่ฝ่ายอาณาจักรจัดไว้
     ๒.  สัตตัพภันตรสีมา  เขตที่สงฆ์กำหนดขึ้นในป่าชั่ว ๗ อัพภันดร
     ๓.  อุทกุกเขปสีมา เขตแห่งสามัคคีชั่ววักน้ำสาด
     ๔.  สีมาสังกระ  สีมาที่คาบเกี่ยวปะปนกัน

สีมาสังกระ คือ การสมมติสีมาคาบเกี่ยวกัน เช่น การสมมติสีมาใหม่คาบเกี่ยวกับสีมาเดิม
แต่สงฆ์ไม่รู้ว่าเป็นสีมาเดิม ทั้งไม่ได้ทำการสวดถอนก่อน สีมาใหม่ที่สมมติขึ้นนั้นย่อมวิบัติใช้ไม่ได้


การขอพระราชทานวิสุงคามสีมานั้น เพื่อขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต เพื่อถวายที่ดินบริเวณนั้น
ให้เป็นสิทธิ์ของสงฆ์ ที่เรียกว่าขอ วิสุงคามสีมา คือ เขตแดนที่ได้พระราชทานแก่สงฆ์ เพื่อใช้เป็นที่
ทำสังฆกรรม เป็นการแยกส่วนบ้านออกจากส่วนวัด ซึ่งคำว่า วิสุง แปลว่า ต่างหาก คาม แปลว่า บ้าน

การที่ต้องขอพระบรมราชานุญาตเพราะถือว่า พระมหากษัตริย์เป็นเจ้าของแผ่นดิน การจะกระทำการใด ๆ
บนพื้นแผ่นดินจึงต้องขอพระบรมราชานุญาตก่อน เมื่อมีพระบรมราชานุญาตพระราชทานที่ดินนั้นเป็นเขต
พุทธาวาสแก่หมู่สงฆ์แล้ว ที่ดินที่พระราชทานนั้นก็เป็นสิทธิ์ขาดของพระพุทธศาสนา ซึ่งใคร ๆ จะทำการ
ซื้อขาย จำหน่ายจ่ายโอนมิได้โดยเด็ดขาด ถือเป็นเขตพุทธาวาส คือ เป็นอาวาสหรือเขตแดนของพระพุทธเจ้า
และพระพุทธศาสนา หรือสิทธิของพระภิกษุสงฆ์โดยถูกต้องสมบูรณ์

จากนั้น“การฝังลูกนิมิต” นี้ มีชื่อเรียกเป็นทางการอีกอย่างหนึ่งว่าการ “ผูกพัทธสีมา” ซึ่งก็แปลว่า

เขตทำสังฆกรรมที่กำหนดตามพุทธานุญาต
โดยปัจจุบันจะเริ่มจากพระสงฆ ประชุมพร้อมกันในอุโบสถ
หรือโบสถ์ เพื่อทำพิธีสวดถอน เพื่อให้แน่ใจว่ามิให้อาณาบริเวณที่จะกำหนดเป็นเขตแดนนี้ไปทับที่ที่เคยเป็น
สีมาเดิมหรือสีมาเก่ามาก่อน หรือเป็นที่ที่มีเจ้าของครอบครองอยู่ก่อน เมื่อพระสงฆ์สวดถอนเป็นแห่ง ๆ ไปตลอด
สถานที่ที่กำหนดเป็นเขตแดนทำสังฆกรรมแล้วว่า มีอาณาเขตเท่าใด โดยทั่วไป ลูกนิมิตที่ใช้ผูกสีมาจะมี
จำนวน ๙ ลูก โดยฝังตามทิศต่าง ๆ โดยรอบอุโบสถทั้ง ๘ ทิศ ๆ ละ ๑ ลูก และฝังไว้กลางอุโบสถอีก ๑ ลูก
เป็นลูกเอก เมื่อจะผูกสีมาพระสงฆ์จำนวน ๔ รูป หรือจตุวรรคสงฆ์ ก็จะเดินตรวจลูกนิมิตที่วางไว้ตามทิศต่าง ๆ
โดยเริ่มตั้งแต่ทิศตะวันออกเป็นต้นไปเรียกว่า สวดทักสีมา เวียนขวาไปจนครบทั้ง ๘ ทิศ หรือ ๘ ลูกนิมิต
จนครบทุกทิศและมาจบที่ทิศตะวันออกอีกครั้ง เพื่อให้แนวนิมิตบรรจบกันเป็นสี่เหลี่ยมหรือวงกลม เมื่อสวด
ทักนิมิตจบแล้ว ก็จะกลับเข้าไปประชุมสงฆ์ในอุโบสถ และสวดประกาศสีมาอีกครั้ง หลังจากนั้นก็จะทำการ
ตัดลูกนิมิตลงหลุมเพื่อกลบ แล้วสร้างเป็นซุ้มหรือก่อเป็นฐานตั้งใบสีมาต่อไป

ซึ่งใบสีมานี้จะถูกตั้งหรือตั้งครอบอยู่บนลูกนิมิตที่ถูกฝังอยู่ภายใต้พื้นดิน ซึ่งที่เป็นดังนี้ก็อาจเพื่อให้เป็นที่
สังเกตได้ง่ายว่าสถานที่ตรงบริเวณใดเป็นที่ประดิษฐานลูกนิมิตไว้ภายใต้เพื่อให้รู้เขตแดนของวิสุงคามสีมา
ที่เป็นลูกนิมิตฝังอยู่ให้สังเกตได้ชัดเจนและง่ายขึ้น และใบเสมานั้นก็ถูกประดิษฐ์ขึ้นตามแต่ช่างจะออกแบบ
ให้สวยงามโดยนำนิมิตหมายเอาสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนามาประดิษฐ์เป็นลวดลายของใบเสมา เช่น
เครื่องหมายธรรมจักร สัญลักษณ์กวางหมอบ หรือรูปเทวดา

 http://www.watthumpra.com/sima3.html


วันศุกร์ที่ 11 มกราคม พ.ศ. 2556

จุลกฐิน พลังแม่ญิงเมืองแจ๋ม





                                                     จุลกฐิน พลังแม่ญิงเมืองแจ๋ม


            แม่แจ่ม ในสำเนียงคนล้านนา หรือทุกวันนี้เป็นที่รู้จักกันดีในนาม เมืองแม่แจ่ม อันเป็นเมืองที่ยังคงเก็บรักษาภูมิปัญญาและมรดกวัฒนธรรมของคนเมืองเชียงใหม่ได้มากกว่าแหล่งอื่น ๆ ดังปรากฏคำร้องที่หมื่นฮู้ประพันธ์ไว้ในเพลงเมืองแจ่ม ของเขาว่า “...เมืองแจ่มแจ่มในอ้อมดอยฮักษาฮีตฮอย ลูกหลานสืบสานวัฒนธรรม ปอยหลวงประเพณีม่วนล้ำ สืบสานหื้องามนานไป”

            การรักษาฮีตฮอยให้คงอยู่ได้มาอย่างเนิ่นนานนั้น ก็อาจด้วยเมืองแจ่มตั้งอยู่ในหุบที่ราบริมดอยอ่างกาหรือดอยอินทนนท์ ซึ่งในอดีตการเดินทางเข้าไปเป็นเรื่องยากลำบาก ไม่มีถนนตัดผ่าน หากแต่ต้องเดินเท้าหรือนั่งเกวียน นั่งม้า ผ่านดอยสูงเพื่อลงสู่ที่ราบในหุบ ชาวบ้านเมืองแจ่มจึงใช้ชีวิตเรียบง่ายอยู่กับการทำนา พึ่งพาฟ้าฝน และสายน้ำแม่แจ่มที่ไหลจากขุนเขาสูงลงสู่ที่ราบ หมดหน้านาเหล่าแม่ญิงก็มิได้อยู่เฉย หากแต่ใช้ช่วงเวลาดังกล่าวเก็บฝ้ายตำหูกทอผ้างามหลากชนิดไว้ใช้ในชีวิตประจำวัน และงานบุญงานปอยต่าง ๆ ในรอบปี

            เมื่อสิ้นเทศกาลออกพรรษา ตามวัดต่าง ๆ จะเตรียมงานรับกฐินจากบรรดาพุทะศาสนิกชน ที่จะต้องทำบุญกฐินให้เสร็จภายในระยะเวลาเพียง 1 เดือน คือตั้งแต่แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึงวันเพ็ญเดือน 12 เรียกว่าเทศกาลกฐินหรือกฐินกาล อันเป็นพุทธบัญญัติให้พระภิกษุรับผ้ากฐินได้ตามกำหนดเวลาดังกล่าวเท่านั้น

            คำว่า กฐิน แปลตามศัพท์ว่า ไม้สะดึง คือกรอบไม้หรือไม้แบบสำหรับขึงผ้าที่จะเย็บเป็นจีวร และผ้าที่เย็บสำเร็จจากกฐินหรือไม้สะดึงนั้น เรียกว่า ผ้ากฐิน พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้ทอดผ้ากฐินแก่พระภิกษุผู้อยู่จำพรรษาครบ 3 เดือน โดยแต่ละวัดรับกฐินได้เพียงครั้งเดียว ผู้ศรัทธาจะทอดกฐินจึงต้องจองกฐินกับวัดล่วงหน้า เพื่อไม่ให้มีการทอดกฐินซ้ำ แต่หากมีผู้จองกฐินก่อนแล้วก็สามารถเป็นเจ้าภาพร่วมได้

            บุญกฐินจึงเป็นงานที่จ้องบอกบุญเนิ่นนาน เพื่อให้มีผู้ศรัทธาเข้าร่วมได้มาก งานทอดกฐินจึงเป็นงานเอิกเกริก เพราะถือเป็นงานบุญใหญ่ได้อานิสงส์มาก และหากทำบุญจุลกฐินด้วยแล้ว ยิ่งจัดเป็นงานใหญ่ที่ต้องใช้ผู้คนจำนวนมากและต้องชำนาญในการทอผ้ากฐินให้เสร็จสำหรับทอดผ้าภายในวันเดียว คนโบราณจึงเรียกกฐินรีบด่วนนี้ว่า กฐินแล่น และยังมีสำนวนไทยเปรียบเทียบการทำงานที่ดูชุลมุนวุ่นวายเพื่อให้งานเสร็จทันตามกำหนดว่า วุ่นเป็นจุลกฐิน

            ปัจจุบันหลายหมู่บ้านในเขตจังหวัดเชียงใหม่และลำพูนพยายามจัดงานจุลกฐินมากขึ้น เพราะไม่เพียเพื่อทำงานบุญในพุทธศาสนาเท่านั้น หากแต่ยังเป็นความพยายามให้เกิดการรวมตัวเพื่อฟื้นคืนภูมิปัญญางานถักทอผืนผ้าในหมู่บ้าน หลังจากที่ชาวบ้านพากันละทิ้งและขาดผุ้สืบทอดมานาน

            เมืองแจ๋มหรือแม่แจ่มปีนี้ งานบุญจุลกฐินจัดขึ้นวันที่ 18 พฤศจิกายน ที่วัดบ้านทัพ วัดประจำบ้านหมู่ที่ 5 ของตำบลท่าผา ซึ่งเป็นหมู่บ้านหนึ่งของเมืองแจ่มที่มีการทอผ้าหนาแน่น

            ย้อนหลังไปตั้งแต่ก่อนเข้าพรรษา ชาวบ้านทัพได้เริ่มทำแปลงปลูกฝ้ายที่ลานข้างโบสถ์ กะเวลาให้ต้นฝ้ายแตกปุยขาวโพลพอดี เมื่อถึงวันงาน จนเมื่อ 2-3 ก่อนวันจัดงานพิธีจุลกฐิน ชาวบ้านจะตกแต่งแปลงฝ้ายด้วนการสร้างรั้ว ซุ้มประตูทางเข้า และที่ตั้งเครื่องสักการบูชาเพื่อการประกอบพิธี

            เมื่อถึงวันพิธีชาวบ้านพากันเข้าอุโบสถ ตั้งสมาทานศีลและตั้งสัตยาธิษฐานในการทำ จุลกฐิน แล้วก็มีเด็กสาวและแม่อุ๊ยมาช่วยกันเก็บดอกฝ้ายเพื่อนำมาปั่นเป็นด้ายสำหรับทอผ้า หลังเสร็จพิธีในอุโบสถ แม่ญิงทั้งสาวเล็กและสาวใหญ่พากันมาร่วมทำผ้ากฐินในเต๊นท์ใหญ่ที่ตั้งในบริเวณวัด เริ่มตั้งแต่ อีด เอาเมล็ด้ายออกแล้วนำปุยฝ้ายไป ดีด ด้วยกงดีดฝ้าย เพื่อให้ปุยฝ้ายแตกตัวฟูสวย จากนั้นนำปุยฝ้ายไป ล้อ โดยวางปุยฝ้ายเป็นแผ่นบนกระดาน ใช้ไม้ล้อคลึงจนเป็นแท่งกลมยาว  แล้วนำไป เข็น ให้เป็นเส้นใย ด้วยอุปกรณ์คล้ายกงล้อที่เรียกว่า หลา ปั่นหมุนฝ้ายเป็นเส้นใยพันม้วนแกนเหล็กในจนเส้นฝ้ายเต็มแล้ว จึงนำเส้นฝ้ายเข้าไม้เปียทำเป็นใจหรือปอย จากนั้นนำไปใส่กงเพื่อกวักเส้นด้ายแล้วปั่นหลอดแยกเส้นด้ายออกเป็นเส้นยืนกับเส้นพุ่ง เพื่อจัดใส่กี่ในการทอผืนผ้าต่อไป

            ทุกขั้นตอนแม่ญิงเมืองแจ่มต่างช่วยกันคนละไม้ละมือ พอใครเหนื่อยล้าจะมีผู้เข้ารับช่วงต่อ ผลัดเวียนกันเช่นนี้ ตั้งแต่สายไปจนถึงค่ำ

            หลังจากอาทิตย์ตกลับขุนเขา บริเวณรอบวัดก็เต็มไปด้วยสีสันและความครึกครื้น เพราะหลายครอบครัวพากันมาปล่อยโคมลอย จุดดอกไม้ไฟ เที่ยวชมการฟ้อนและฟังสะล้อซอซึงที่ขับกล่อมภายในงาน บ้างก็เข้าวิหารร่วมพิธีสวด กระทั่งผืนผ้าฝ้ายแต่ละกี่เสร็จมากองรวมให้บรรดาแม่ญิงช่วยกันตัดเย็บเป็นไตรจีวร ก่อนนำไปย้อมน้ำต้มแก่นขนุนและขมิ้นจนออกสีเหลืองอร่ามแล้วตากผึ่งลมเพื่อให้พร้อมนำไปทอดในวันรุ่งขึ้น         กว่าทุกอย่างจะเสร็จสิ้นก็ราวตีสามของวันใหม่ หลังจากนั้นเพียง 3 ชั่วโมง บริเวณวัดก็คลาคล่ำไปด้วยชาวบ้านที่มาร่วมกันตักบาตรข้าวเหนียว ตกสายพากันไปตั้งขบวนแห่ผ้ากฐินและต้นกฐินที่หัวฝาย นอกจากผ้ากฐินแล้ว ชาวบ้านทัพยังร่วมกันจัดทำผ้าห่อคัมภีร์เป็นบริวารกฐิน รวมถึงเสื่อ หมอน มุ้ง กาต้มน้ำ กระติกน้ำ และของสำหรับใช้สอยร่วมกันในวัด อาทิ ยารักษาโรค เครื่องครัว เครื่องใช้ไฟฟ้า

            ถ้าสังเกตดี ๆ จะเห็นแม่ญิงเมืองแจ่มต่างสวมซิ่นเก่าเข้าร่วมขบวน ซึ่งแม้สีจะไม่สด แต่กลับทรงค่ายิ่ง ด้วยลวดลายและการถักทอเป็นฝีมือเก่า บางผืนอาจหาดูได้ยากยิ่งแล้วในบ้านเมืองแจ่มแห่งนี้ ชั่วไม่นานขบวนแห่ก็ถึงที่วัดที่มีเหล่าแม่ญิงและเด็กน้อยฟ้อนต้อนรับ เดินแห่ผ้าและต้นกฐินรอบวิหาร 3 รอบ ก่อนเข้าสู่ตัววิหารเพื่อทอดต่อพระสงฆ์เป็นเสร็จพิธี

            จุลกฐินบ้านทัพครั้งนี้ นอกจากจะได้ปัจจัยมากโขสำหรับสร้างศาลและบูรณะวัดได้ครบถ้วนแล้ว ยังบอกนัยแห่งพลังของแม่ญิงเมืองแจ่มที่สามารถสืบทอดมรดกวัฒนธรรมรุ่นต่อรุ่น ถักทอเส้นฝ้ายแต่ละเส้นให้เป็นผืนผ้าแห่งศรัทธา ซึ่งยากจะทำได้ในแห่งอื่น ๆ นอกจากเมืองแจ๋มที่งานบุญประเพณีจุลกฐินจัดทำขึ้นได้เกือบทุกปีแล้ว

 

 

สุดารา สุจฉายา.  (ปีที่ 28 : ธันวาคม).  “จุลกฐิน พลังแม่ญิงเมืองแจ๋ม.”

            สารคดี.  ฉ. 334 : 150-151.

 

 

 

วันจันทร์ที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2555

กฐินหลวง'' ครั้งที่ 17 ลาว-ไทย ยิ่งนานยิ่งผูกพันมั่นยืน





สมาคมไทย-ลาว เพื่อมิตรภาพ ได้นำ ’กฐินพระราชทาน“ จาก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ไปถวายวัดสำคัญ ๆ ใน สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) นับตั้งแต่ปี 2538 จนถึงปี 2555 นี้ จะเว้นช่วงไปบ้าง ก็น้อยเต็มที ปีนี้เป็นกฐินพระราชทาน ครั้งที่ 17 แล้ว

ดร.โกร่ง–วีรพงษ์ รามางกูร ประธานสมาคมไทย-ลาว เพื่อมิตรภาพ ได้นำคณะกรรมการฯ ซึ่งมี นายสุวิทย์ สิมะสกุล เลขาธิการ นายบรรณสาร จันทร์สมศักดิ์ รองเลขาธิการ นางศุภลักษณ์ ตัณฑาภิชาติ นายคำผุย จิระรื่นศักดิ์ กรรมการ พร้อมสื่อมวลชน และภาคเอกชน เดินทางไปปฏิบัติภารกิจสำคัญนี้ ณ วัดสีพม เมืองคูน แขวงเชียงขวาง ทางภาคกลางของ สปป.ลาว ห่างจากเมืองหลวงเวียงจันทน์ประมาณ 400 กม.

ขณะที่ทางฝั่งลาว ท่านเอกอัครราชทูต ณ กรุงเวียงจันทน์ นายพิษณุ จันทร์วิทัน, นายรัศม์ ชาลีจันทร์ กงสุลใหญ่ ณ แขวงสะหวันนะเขต พร้อมด้วย ศ.ดร.บ่อแสงคำ วงดาลา รมว.กระทรวงแถลงข่าววัฒนธรรมและการท่องเที่ยว และประธานสมาคมลาว-ไทย เพื่อมิตรภาพ พร้อมคณะ ก็ได้เตรียมการรับอย่างพร้อมเพรียง พิเศษหน่อย ปีนี้ค่าย ไทยเบฟ ของ เสี่ยเจริญ ศิริวัฒนภักดี ได้ส่งทีมโค้ชฟุตบอล นำโดย ชาญวิทย์ ผลชีวิน ไปทำโครงการฝึกสอนฟุตบอลให้เยาวชนเชียงขวางด้วย ปรากฏว่า ได้รับการขานรับอื้ออึงไปเลย

การเดินทางหนนี้ คณะเลือกใช้ สายการบินแห่งชาติลาว (Lao Airlines) ขึ้นจากสนามบินสุวรรณภูมิไปลงสนามบินวัดไต เวียงจันทน์ ก่อนต่อเครื่องในประเทศไปลงที่เชียงขวาง ใช้เวลาครึ่งชั่วโมงเศษ ๆ ก็ถึงแล้ว ต้องบอกว่า สะดวกสบาย การบริการบนเครื่องและความสะอาดได้มาตรฐาน แม้เป็นเครื่องบินเล็ก แต่ก็ไม่ได้ทำให้ผิดหวังแต่อย่างใด ใครที่จินตนาการว่าลาวล้าหลังไม่เข้าท่า ควรต้องเปลี่ยนความคิดใหม่

ประเทศเพื่อนบ้านของเราไม่ได้ขี้เหร่หลังเขาอย่างที่บางคนคิดเองเออเองหรอกนะ ที่เขียนเยี่ยงนี้ ก็เพราะเมื่อเร็ว ๆ นี้มีข่าวสนั่นโลกออนไลน์ เมื่อนักร้องสาวนางหนึ่งของค่ายดัง ไม่พอใจที่ต้องเก้อถือช่อดอกไม้ไปงานคอนเสิร์ต เลยสบถว่า “ทำไมลาวอย่างนี้” ให้บังเอิญที่นักร้องสาว สีสะเหงียน เธอตามหลังมาติด ๆ เลยได้ยิน สวนกลับไปว่า ทำไมต้องดูถูกคนลาว พร้อมเอาไปโพสต์ในเฟซบุ๊ก กลายเป็นประเด็นร้อนหลายวัน ที่สุด นักร้องสาวค่ายดังต้องออกมาขอโทษว่า ไม่มีเจตนาดูถูกคนลาวเลย เรื่องเลยสงบลง ไม่ลุกลามบานปลายอย่างที่เคยเกิดในอดีตเป็นอีกบทเรียนและอุทาหรณ์

ประเทศใคร ใครก็รัก รวย จน ตึกสูง ตึกเตี้ย รถติดวินาศสันตะโร ป้ายโฆษณาเต็มพรืด ห้างสรรพสินค้าเต็มเมือง ไม่ได้แสดงถึงความศิวิไลซ์หรือวิเศษวิโสกว่าใคร ถ้าวัดกันแค่นั้น ลาวน่ะเหนือไทยด้วยซ้ำ เขามีโทรศัพท์ 3 จีจริง ๆ ใช้แล้ว ไทยยังกระดื๊บ ๆ ใช้ 3 จีปลอม ๆ อยู่เลย เวียงจันทน์วันนี้รถราก็ติดหนึบหนับ แต่ที่เชียงขวาง ซึ่งคณะไปทอดกฐินฯ บ้านเมืองสวยงาม สะอาดสะอ้าน บ้านช่องห้องหอปลูกแบบบ้านจัดสรรสมัยใหม่ ไม่ได้อยู่เพิงหรือหลังคามุงจาก แถมชาวเมืองยังมีศรัทธาในพระพุทธศาสนาแก่กล้า เวลาเขาจะใส่บาตรถวายพระ เขาถอดรองเท้าทุกคน แม้พื้นจะเป็นซีเมนต์หรือโรยด้วยกรวด ก็ไม่มีการละเว้นแต่อย่างใด

จึงมิสมควรจะทะนงตนว่า รวยกว่า เจ๋งกว่า สวยกว่า หล่อกว่า แล้วไปดูถูกชาติอื่น ใครคิดเช่นนั้น นอกจากไม่พัฒนาแล้ว ตัวเองนั่นล่ะ อยู่หลังเขา หาใช่คนอื่นไม่???

ขอวกกลับมาที่เชียงขวางอีกนิด เมืองนี้มี “ทุ่งไหหิน” อันลือชื่อ เป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญ แล้วยังเป็นที่ที่สหรัฐเอาลูกระเบิดมาถล่มหย่อนไว้เต็มเมืองช่วงสงครามเย็น ซึ่งลาวได้เปลี่ยนระบบการปกครองไปอยู่ค่ายเดียวกับจีน รัสเซีย กระทั่งปัจจุบัน ตึกรามบ้านช่องที่เห็นเพิ่งมีการก่อสร้างไม่กี่สิบปี อนุสรณ์แห่งสงครามคือ ลูกระเบิดใหญ่ยักษ์ ยังหลงเหลือมาให้ชาวเชียงขวางใช้เป็นเครื่องเตือนใจ เอาทำเสาป้ายโฆษณาบ้าง ทำรั้วบ้านบ้าง ทำเตาบาร์บีคิวย่างไก่บ้าง หรืออย่างโรงแรมที่พัก เจ้าของเอาลูกระเบิดมาประดับเป็นของโชว์เล่นซะเลย

เห็นแล้วตื่นตาตื่นใจไปอีกแบบ

บวกกับอากาศเย็นสบาย พระจันทร์เต็มดวง ดาวเต็มท้องฟ้า โรแมนติกเหมือนฉากในละครก็ไม่ปาน

’กฐินพระราชทาน“ ปีนี้ ช่วงงานฉลององค์กฐิน มี 2 นักร้องจากไทย โจนัส กับ คัฑลียา มารศรี ไปเรียกเสียงกรี๊ดสลบสะใจขาโจ๋ ได้เงินทำบุญกว่า 4.5 ล้านบาท เงินกีบอีก 120 ล้านกีบ (7 แสนเศษ) เอาไปทำนุบำรุงศาสนสถานและอุดหนุนเรื่องการศึกษาของคณะสงฆ์ลาวได้อีกมากมาย

เป็นการผูกรักผูกศรัทธาระหว่างคน 2 ชาติ

ให้มั่นยืน...

ตลอดกาล...


ที่มา :

http://www.dailynews.co.th/article/223/170303

วันจันทร์ที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2555

Vassa, The Rains Retreat

Vassa, The Rains Retreat

The Buddhist Channel, July 28, 2010

This year's vassa commences from July 27 to October 23, 2010.
Bangkok, Thailand -- Phra Acharn Tusit has been a member of the Thai Sangha for eight years. In the vicinity of his township Sattahip, in Eastern Thailand, it is common to sight him among his brother monks walking in single files, doing his alms rounds.


<< During vassa, monks stop doing their alms round for lay people to offer "TAK BAT", or giving alms to monks. Photo by Bertrand Linet

The local knows him as the monk with eight vassas, that is, the number of times he has spent the rain retreats. Not too old and not too young in the spiritual life, nevertheless he is dwelling well on the Master’s Dharma path.

Around the month of July, as the southwest monsoon calls to port in South East Asia, Phra Acharn Tusit like the rest of the Sangha members, stop their alms round and settle in their temple compound.

Vassa is here.
Vassa (from Pali - vasso, Burmese - waso, Thai - pansa or phansaa), also called Rains Retreat, is the traditional retreat during the rainy season lasting for three lunar months from July to October. During this time Buddhist monks remain in a single place, generally in their temples. In some monasteries, monks dedicate the vassa to intensive meditation.
During vassa, many lay people reinvigorate their spiritual training and adopt more ascetic practices, such as giving up meat, alcohol, or smoking. Vassa is sometimes known as "Buddhist Lent", though at least one prominent Theravada monk has objected to this usage.
In countries such as Thailand, the laity will often take monastic vows for period of vassa and return to lay life afterwards. Commonly, the number of years a monk has spent in monastic life is expressed by counting the number of vassas he has observed.
The vassa retreat has largely been given up by Mahayana Buddhists, as Mahayana Buddhism has typically flourished in regions without a rainy season. However for Mahayana schools such as Zen and Tibetan Buddhism other forms of retreat are common.
The observation of vassa is said to originate with the Buddha himself. Gautama Buddha ordered his disciples to observe a pre-existing practice whereby holy men avoided travel for a three month period during the rainy season, in order to avoid damaging crops.
Vassa begins on the first day of the waning moon of the eighth lunar month, the preceding day is Asalha Puja. The focus of celebration by the laity is the first day of vassa during which worshippers donate candles and other necessities to temples, in a ceremony which has reached its most extravagant form in the Ubon Ratchathani Candle Festival. Vassa is followed by two of the major festivals of the year among Theravada Buddhists, Wan Awk Pansa and Kathina.
The end of vassa is marked by joyous celebration. The following month, the kathina ceremony is held, during which the laity gathers to make formal offerings of robe cloth and other requisites to the Sangha.


http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=6,9375,0,0,1,0

Kathina : Sri Lanka

Kathina

The Kathina festival, which originated 2,500 years ago, celebrates the largest alms-giving ceremony of the Buddhist year.
It occurs at the end of the Vassa, or monsoon, period, in October and November. During the Vassa period, normally nomadic Buddhist monks will have remained in one place for three months, and the Kathina celebration marks the time for them to move on. The festival also celebrates the offerings of cloth that are given to the monks upon their leaving by the lay people.
The offering can take place up to one month following the end of the Vassa period, from 19th October to 16 November, and is celebrated by buddhists of the Theravada tradition.

History

According to the scriptures, a group of thirty monks were journeying together with the intention of spending the Vassa period with the Lord Buddha, but the Vassa began before they reached their destination and so they had to stop.
Buddhist monk in Sri Lanka wearing orange robe Buddhist monk in Sri Lanka ©
The monks were upset that they were unable to be with Buddha, who later heard of their plight. As a reward Buddha gave some cloth, which he had acquired as a gift from one of the lay community, to the monks and told them to sew a robe and then bestow it upon one of their company. The Buddha said that there was nothing as uplifting as generosity and sharing, and so the monks set about sewing a new set of robes. They used a frame, called a Kathina, on which to spread the cloth as they were making it.

The Festival

Lay supporters now continue this tradition at the end of the Vassa. The cloth giving is a gift of the followers of Buddhism, and therefore no monk is allowed to request or organise the festival.
The cloth, according to Buddha, must be offered to the whole Sangha community, who will then decide among themselves who receives the gift.
Buddhist families take joy in offering cloth to their teachers. About three metres of cloth is all that is needed, but very often other items are offered as well. On the day of the festival, people begin to arrive at the monastery and begin by sharing a meal. At about 1 o clock, they will formally offer the cloth and other gifts.
Two monks will be presented with the cloth on behalf of the whole Sangha community. These monks will then formally announce the member of the community who will receive the cloth once it has been made up.
The monks will spend much of the night preparing and cutting the cloth, and finally sewing it together to form a robe.
The formal Sangha act (Sangha Kamma) of presenting the cloth to the chosen monk may take place much later in the evening, when it is ceremonially presented to the nominated monk.


http://www.bbc.co.uk/religion/religions/buddhism/holydays/kathina.shtml

วันศุกร์ที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2555

กฐิน : เทศกาลงานบุญของคนไทย





ในเดือนพฤศจิกายนนี้มีเทศกาลงานบุญที่สำคัญของคนไทย คือ เทศกาลกฐิน ที่ได้มีการสืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล
คำว่า กฐิน นั้นจะมีความหมายเกี่ยวข้องกัน ๔ ประการด้วยกัน คือ ๑. เป็นชื่อของกรอบไม้ อันเป็นแม่แบบสำหรับทำจีวร หรืออาจเรียกว่า สะดึงก็ได้ ๒. เป็นชื่อของผ้า ที่ถวายแด่พระสงฆ์เพื่อทำจีวร ตามแบบหรือกรอบไม้นั้น ๓. เป็นชื่อของบุญกิริยา คือ การทำบุญ ในการถวายผ้ากฐินเพื่อให้สงฆ์ทำเป็นจีวร ๔. เป็นชื่อของสังฆกรรม คือ กิจกรรมของสงฆ์ที่จะต้องมีการสวดประกาศขอรับความเห็นชอบจากที่ประชุมสงฆ์ในการมอบผ้ากฐินให้แก่ภิกษุรูปใดรูปหนึ่ง
สำหรับความเป็นมาของเทศกาลกฐิน มีเรื่องเล่าไว้ในคัมภีร์พระวินัยปิฎก กฐินขันธกะว่าครั้งหนึ่งภิกษุชาวเมืองปาฐาประมาณ ๓๐ รูป ถือธุดงค์ ควัตรอย่างยิ่งยวด มีความประสงค์จะเฝ้าพระพุทธเจ้า ซึ่งขณะนั้นประทับอยู่กรุงสาวัตถีแคว้นโกศล จึงพากันเดินทางมุ่งหน้าไปยังเมืองนั้น พอถึงเมืองสาเกต ซึ่งห่างจากกรุงสาวัตถีประมาณ ๖ โยชน์ ก็เป็นวันเข้าพรรษาพอดี เดินทางต่อไปมิได้ ต้องจำพรรษาอยู่ที่เมืองสาเกต ตามพระวินัยบัญญัติขณะที่จำพรรษาอยู่ ณ เมืองสาเกต เกิดความร้อนรนอยากเฝ้าพระพุทธเจ้าเป็นกำลัง ดังนั้นพอออกพรรษาปวารณาแล้วก็รีบเดินทาง แต่ระยะนั้นยังมีฝนตกมาก หนทางที่เดินชุ่มไปด้วยน้ำเป็นโคลนตม ต้องบุกลุยมา จนกระทั่งถึงกรุงสาวัตถีได้เข้าเฝ้าสมความประสงค์ พระพุทธเจ้า จึงมีปฏิสันถารกับภิกษุเหล่านั้น ถึงเรื่องจำพรรษาอยู่ ณ เมืองสาเกตและการเดินทาง ภิกษุเหล่านั้นจึงกราบทูลถึงความตั้งใจ ความร้อนรนและกระวนกระวายและการเดินทางที่ลำบากให้ทรงทราบทุกประการ พระพุทธเจ้าทรงทราบและเห็นความลำบากของภิกษุ จึงทรงยกเป็นเหตุ และมีพระพุทธานุญาต ให้พระภิกษุผู้จำพรรษาครบถ้วนแล้วกรานกฐินได้ (การลาดหรือทาบผ้าลงไปกับกรอบไม้แม่แบบเพื่อตัดเย็บย้อม ทำเป็นจีวรผืนใดผืนหนึ่ง) และเมื่อกรานกฐินแล้วจะได้รับอานิสงฆ์บางข้อตามพระวินัยต่อไป
ประเภทของกฐิน จะมี ๒ สองประเภทใหญ่ คือ กฐินหลวง และกฐินราษฎร์ ซึ่งกฐินหลวง มีประวัติว่าเมื่อพระพุทธศาสนาได้แพร่เข้ามาในประเทศไทย เมื่อประชาชนไทยได้ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติแล้ว การทอดกฐินเลยได้กลายมาเป็นประเพณีของบ้านเมืองมาโดยตลอด ต่อมากฐินหลวงได้เปลี่ยนไปตามสภาพการณ์ของบ้านเมือง
กฐินหลวงจึงแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ ดังในปัจจุบัน คือ
- กฐินที่กำหนดเป็นพระราชพิธี คือ พระเจ้าแผ่นดินจะเสด็จพระราชดำเนินไปถวายผ้าพระกฐินด้วยพระองค์เองเป็นประจำ ณ วัดสำคัญๆ ที่ทางราชการกำหนดขึ้นและมีหมายกำหนดการเสด็จพระราชดำเนินไว้อย่างเรียบร้อยเป็นประจำปี ไม่มีการจองล่วงหน้า
- กฐินต้น เกิดขึ้นเนื่องจากพระเจ้าแผ่นดินเสด็จพระราชดำเนินไปถวายผ้าพระกฐิน ณ วัดที่มิใช่วัดหลวง และมิได้เสด็จอย่างเป็นทางการ แต่เป็นการบำเพ็ญพระราชกุศลส่วนพระองค์
- กฐินพระราชทาน เหตุที่มีกฐินพระราชทานเนื่องจากปัจจุบันวัดหลวงมีจำนวนมาก จึงเปิดโอกาสให้กระทรวง ทบวง กรมต่างๆ ตลอดจนคณะบุคคลรับพระราชทานผ้ากฐินไปถวายได้ และผู้ที่ได้รับพระราชทานจะเพิ่มไทยธรรมเป็นส่วนตนโดยเสด็จพระราชกุศลด้วยตามกำลังศรัทธาก็ได้
ส่วนกฐินราษฎร์ จะเป็นกฐินที่ประชาชนผู้มีศรัทธานำผ้ากฐินของตนไปทอด ณ วัดต่างๆ ซึ่งมีดังนี้
- กฐินหรือมหากฐิน คือ ผู้ใดมีศรัทธาจะทอดกฐิน ณ วัดใดก็นำผ้ากฐินจัดเป็นองค์กฐินอาจถวายของอื่นๆ ไปพร้อมกับองค์กฐินด้วยก็ได้ เรียกว่า บริวารกฐิน (เครื่องอาศัยของพระภิกษุสามเณร) ประกอบด้วย ไตรจีวร และของที่จำเป็นอื่นๆ ที่สมควรแก่พระภิกษุสามเณรจะบริโภค
- จุลกฐิน เดิมเรียกกฐินแล่น เป็นกฐินที่ทำด้วยความเร่งรีบ เจ้าภาพที่ทอดกฐินนี้จะต้องมีพวกมาก เพราะต้องเริ่มตั้งแต่การทำผ้าที่จะนำไปทอด คือ ตั้งแต่นำฝ้ายที่แก่ใช้ได้แล้วมีปริมาณที่มากพอแก่การจะทำเป็นผ้าจีวร แล้วทำพิธีสมมติว่าฝ้ายจำนวนนั้นได้มีการหว่าน แตกงอกออกต้น เติบโต ผลิดอก ออกฝัก แก่ สุก แล้วเก็บมาอิ้วเอาเมล็ดออกดีดเป็นผง ทำเป็นเส้นด้าย เปียออกเป็นใจ กรอออกเป็นเข็ด แล้วฆ่าด้วยน้ำขาว ตากแห้ง ใส่กงปั่นเส้นหลอด ใส่กระสวยเครือ แล้วทอเป็นแผ่นผ้าตามขนาดที่ต้องการ นำไปทอดเป็นผ้ากฐิน เมื่อพระสงฆ์รับผ้านั้นแล้ว มอบแก่พระภิกษุผู้เป็นองค์ครอง ซึ่งพระองค์ครองจะจัดการต่อไปตามพระวินัย หลังจากนั้นผู้ทอดต้องช่วยทำต่อ คือ นำผ้านั้นมาขยำทุบซักแล้วตากให้แห้ง นำมาตัดเป็นจีวรผืนใดผืนหนึ่งแล้วเย็บย้อม ตากแห้ง พับ รีดเสร็จเรียบร้อย แล้วนำไปถวายองค์ครองอีกครั้งหนึ่ง เพื่อให้ท่านทำพินทุอธิษฐาน แล้วพระภิกษุสงฆ์จะอนุโมทนาเป็นเสร็จพิธี จุลกฐินเป็นการทอดกฐินที่ต้องอาศัยคนหมู่มากจึงจะสำเร็จและมีระยะเวลาจำกัด จึงไม่ค่อยเป็นที่นิยมเท่าไร มีเพียงบางแห่งเท่านั้นที่ต้องการอนุรักษ์ประเพณีอันงดงามไว้เท่านั้น
- กฐินสามัคคี เป็นกฐินที่มีเจ้าภาพหลายคนร่วมกัน จะมีการตั้งคณะกรรมการขึ้นดำเนินการ มีหนังสือบอกบุญไปยังผู้อื่น เมื่อได้ปัจจัยมาก็จัดผ้าอันเป็นองค์กฐิน รวมทั้งบริวาร ปัจจัยที่เหลือก็ถวายวัดเพื่อทางวัดจะนำไปใช้จ่ายในทางที่ควร ส่วนใหญ่แล้วกฐินสามัคคีนี้จะนำไปทอดยังวัดที่กำลังมีการก่อสร้างหรือกำลังบูรณปฏิสังขรณ์เพื่อเป็นการสมทบทุนให้วัด
- กฐินตกค้าง เหตุที่เกิดกฐินนี้ เนื่องจากอาจมีวัดตกค้างไม่มีใครทอด จึงมักมีผู้ศรัทธาไปสืบเสาะหาวัดเพื่อทอดกฐิน กฐินประเภทนี้จะไม่มีการจองวัดไว้ล่วงหน้าและอาจทอดหลายวัดก็ได้ ตลอดจนสามารถนำของไทยธรรมที่เหลือทำเป็นการบุญอีกชนิดหนึ่งที่เรียกว่าผ้าป่าแถมกฐิน
จะเห็นได้ว่าประเพณีการทอดกฐินเป็นประเพณีทางพุทธศาสนาที่ดีงาม เนื่องจากก่อให้เกิดสามัคคีธรรม คือ พุทธศาสนิกชนจะมีการร่วมแรงร่วมใจกันสร้างบุญสร้างกุศลและยังได้ร่วมกันบูรณปฏิสังขรณ์วัดวาอารามรักษาศาสนวัตถุและศาสนสถานด้วย และเพื่อเป็นการสืบสานและรักษาคุณค่าของประเพณีการทอดกฐิน สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม ขอเชิญชวนพุทธศาสนิกชนทอดกฐินให้ถูกต้องตามความมุ่งหมายของกฐิน ด้วยการบำเพ็ญกุศลถวายผ้ากฐินแก่ภิกษุสงฆ์ที่จำพรรษาครบสามเดือนตามพุทธานุญาต งดเว้นการเลี้ยงสุราในระหว่างที่มีงานทอดกฐิน การรวบรวมทุนจากผู้บริจาคก็ควรให้เป็นไปตามความศรัทธา และที่สำคัญการจัดงานทอดกฐินควรยึดถือหลักเศรษฐกิจพอเพียงเป็นสำคัญ การปฏิบัติให้ถูกต้องตามประเพณีนี้จะเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่อนุชนรุ่นหลังได้ยึดถือปฏิบัติต่อไป
ศูนย์ประชาสัมพันธ์วัฒนธรรม สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
ข้อมูลจากหนังสือวันสำคัญโครงการปีรณรงค์วัฒนธรรมไทยและแนวทางในการจัดกิจกรรม
และหนังสือวัฒนธรรมกับการเสริมสร้างสังคมไทยของสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ